Waarom zou PWN het niet doen?
Nederland ligt aan zee en klimaatverandering zorgt voor meer droogte en verzilting (zoet water dat zouter wordt) van bijvoorbeeld het IJsselmeer. Op veel plekken in de wereld, zoals Saoedi-Arabië, Australië en Aruba, doen ze het al. Dus waarom zou PWN dan geen drinkwater van zeewater maken? Het korte antwoord is: het kan wel, maar we zien het op dit moment niet als de beste oplossing voor Noord-Holland. Koen Zuurbier, strategisch adviseur drinkwater, vertelt je meer.
We kunnen het prima
Om meteen maar even een misverstand uit de wereld te helpen: zeewater ontzilten is geen verre toekomsttechnologie. Sterker nog: PWN heeft het in het verleden al gedaan, om het drinkwater voor (een deel van) Texel te zuiveren.
In Heemskerk werken we met membraantechnologie. Dit is een techniek om water te zuiveren, die erg lijkt op de manier waarop ze in andere landen zout uit water kunnen filteren. We hebben dus de kennis, ervaring en technologie.
Bewust keuze voor IJsselmeer als hoofdbron ...
In het Masterplan Drinkwatersysteem (onze strategie voor de lange termijn) kiezen we er bewust voor om het huidige drinkwatersysteem als basis te behouden. Daarbij blijft het IJsselmeer onze belangrijkste bron, want:
- Het IJsselmeer heeft een zeer grote voorraad zoet water
- Het heeft een goed voorspelbare kwaliteit
- Alle infrastructuur om water te zuiveren, ligt er al
Ook in diverse toekomststudies zien we werken met beschikbare zoete bronnen als de meest logische route richting 2050 en 2100. Het uitgangspunt blijft een gezond zoetwatersysteem, gecombineerd met bescherming van bronnen, waterbesparing en slimme verdeling van beschikbaar water.
... ook als het IJsselmeerwater in de toekomst wat zouter wordt
Dat betekent niet dat klimaatverandering geen gevolgen heeft. Door zeespiegelstijging en droge perioden kan ook het IJsselmeer in de toekomst wat zouter worden. Daardoor zal de zuivering soms meer inspanning vragen. Maar zelfs dan blijft het zuiveren van licht verzilt water een stuk makkelijk dan het ontzilten van zeewater.
Zout verwijderen heeft een prijs
Een tweede reden dat we nu niet kiezen voor zeewater als bron, heeft te maken met duurzaamheid. Om zout uit zeewater te halen, is nameijk hoge druk nodig. Die vraagt veel energie. Ontzilting is daardoor veel intensiever dan de zuivering van oppervlaktewater uit het IJsselmeer of van grondwater. En dat botst met een andere grote opgave van PWN: in 2050 CO₂-neutraal en circulair werken.
In ons Masterplan hebben we daarom bewust gekozen voor het uitgangspunt 'natuurlijk als het kan, technologisch als het moet'. We kiezen dus liever natuurlijke oplossingen en schone bronnen dan oplossingen die veel energie, chemicaliën en complexe installaties nodig hebben.
En dan zijn er nog de reststromen
Bij ontzilting ontstaat niet alleen drinkwater. Er blijft ook een geconcentreerde zoute waterstroom over, soms ook wel brijn genoemd. Deze reststroom is ongeveer twee keer zo zout als zeewater en bevat ook stoffen die tijdens het zuiveringsproces uit het water zijn verwijderd.
Deze reststroom kun je niet zomaar overal kwijt. Als we op grote schaal willen ontzilten, moeten we die reststroom op een duurzame manier kunnen verwerken. Zowel binnen PWN als landelijk krijgt onderzoek naar een geschikte manier van verwerking veel aandacht.
Krijgt zeewater in de toekomst een rol in het drinkwater?
Waarschijnlijk wel. Zeewater is één van de aanvullende bronnen die sommige regio's nodig kunnen hebben. West-Brabant bijvoorbeeld. Naast zeewater gaat het ook nog om brak (een mix van zout en zoet) water of gezuiverd effluent (gezuiverd afvalwater) uit rioolwaterzuiveringen. Voor sommige delen van Nederland kan dat in de toekomst noodzakelijk of aantrekkelijk zijn.
Ook bij PWN blijven we kijken naar nieuwe bronnen en nieuwe technologieën. Zo blijven we voorbereid op de toekomst. Een paar jaar geleden hebben we bijvoorbeeld brakwaterwinning in de Haarlemmermeer onderzocht. Dat ontzilten van brakwater vraagt minder energie dan zeewater. En het winnen ervan kan lokaal verzilting tegengaan.
De kracht van meerdere maatregelen
De toekomst van drinkwater zit waarschijnlijk niet in één wonderoplossing. Zowel ons Masterplan Drinkwatersysteem als diverse landelijke toekomststudies laten zien dat de kracht juist zit in een combinatie van maatregelen:
- Zuiniger omgaan met drinkwater
- Betere bescherming van bronnen
- Slimmer verdelen van beschikbaar water
- Uitbreiding van buffers en productiecapaciteit
- Én het ontwikkelen van nieuwe technieken voor wanneer die nodig zijn
Daarom kiest PWN nu dus niet voor grootschalige zeewaterontzilting als nieuwe hoofdbron. Niet omdat het niet kan, maar omdat we voorlopig nog beschikken over betere alternatieven. Het IJsselmeer en ons bestaande drinkwatersysteem bieden nog steeds de meest duurzame basis voor de drinkwatervoorziening van Noord-Holland. Voor de toekomst blijft zeewater een optie.
