Artikel in Trouw van Koen Zuurbier
Alarmisme over pfas drijft ons naar nep-alternatieven, zoals water uit flessen, schrijft Koen Zuurbier, strategisch adviseur drinkwater. Pak het probleem liever aan bij de bron. Dit artikel is op 1 oktober 2026 in de krant Trouw gepubliceerd.
Dubbele boodschap
Een kaart met pfas-waarden in drinkwater deed Nederland opschrikken. Tegelijkertijd stelde de maker Greenpeace dat het drinkwater veilig te drinken is en dat flessenwater niet nodig is. Een dubbele boodschap die voor veel mensen lastig te volgen is. Dat is problematisch.
Tot de miljardste gram
Drinkwaterbedrijven meten en rapporteren pfas en honderden andere stoffen op extreem lage niveaus. Gooi een melkfles pfas in het 4,5 biljoen liter grote IJsselmeer en drinkwaterbedrijven vertellen tot op de miljardste gram wat daarvan terug te vinden is. Zij zetten zuiveringen in om die zeer lage concentraties nog verder te verlagen. De transparantie hierover gaat ver. De samenstelling van het drinkwater wordt uitgebreid gepubliceerd. Greenpeace gebruikte deze gegevens en dat is ook precies waar die transparantie mede voor bedoeld is.
Toetsing aan de gezondheidskundige advieswaarde van het RIVM zorgde voor rode kleuren op de kaart. Maar wat moet de klant daaruit afleiden? Wanneer de pfas-concentraties worden getoetst aan de huidige wettelijke normen voor drinkwater, zoals vastgesteld in 2020, kleurt de kaart van Nederland diepgroen.
Kwetsbare kinderen
Inmiddels is echter wel bekend dat blootstelling aan lage concentraties pfas effect heeft op het immuunsysteem van jonge kinderen. Om deze kwetsbare groep te beschermen, adviseert het RIVM de totale blootstelling aan pfas terug te dringen. Alleen: zelfs als er helemaal geen pfas meer in drinkwater zou zitten, zouden Nederlanders via voedsel alsnog te veel pfas binnenkrijgen. En hoeveel pfas we binnenkrijgen via andere routes, zoals lucht en cosmetica, weten we niet door onvoldoende gegevens. Werd overal maar zo goed gemeten als in drinkwater. Volgens het RIVM zou drinkwater maximaal twintig procent mogen bijdragen aan de maximale pfas-blootstelling. Dat is geen wettelijke norm, maar een advies: zo draagt drinkwater bij aan het verminderen van de totale pfas-blootstelling.
" De CO₂-uitstoot van flessenwater ligt ongeveer 1000 keer hoger dan van kraanwater”
Daarom is de reflex die na publicatie van de kaart ontstond zo opmerkelijk. Een deel van de mensen zocht de oplossing in flessenwater of thuisfilters, terwijl niet bewezen is dat dat helpt. Producenten van flessenwater publiceren doorgaans geen gegevens over pfas. Wetenschappelijke steekproeven laten bovendien een wisselend beeld zien. Feitelijk weet de consument dus niet of hij beter af is, terwijl hij tot honderden keren meer betaalt.
Micro- en nanoplastics
Daarnaast bevatten veel flessenwaters meer micro- en nanoplastics dan Nederlands kraanwater. De CO₂-uitstoot ligt bovendien ongeveer duizend keer hoger. Eenzelfde afweging geldt voor thuisfilters. Bovendien werken veel van deze systemen met technieken die drinkwaterbedrijven al op grote schaal en onder toezicht van experts toepassen. Zonder goed onderhoud introduceren thuisfilters zelfs nieuwe risico’s, zoals bacteriegroei. Hoe verlagen we dan de pfas-blootstelling? Nu investeren drinkwaterbedrijven miljarden euro’s in aanvullende zuiveringsstappen om pfas-concentraties verder te verlagen. Dat werkt door in tarieven, energieverbruik en ruimtebeslag. De burger betaalt de rekening. Niet bedrijven die pfas in het milieu brachten.
Pfas-alternatieven
Onderzoeken, deels van hetzelfde RIVM, laten zien dat juist bij de bron grote winst te behalen valt. Met strenger beleid en het gebruik van beschikbare alternatieven voor pfas gaat de belasting van onze leefomgeving sterk omlaag. Het grote voordeel: niet alleen drinkwater wordt schoner, maar ook voedsel, lucht en consumentenproducten. De belangrijkste vraag is niet hoeveel pfas er in ons drinkwater zit, maar hoe we het vertrouwen behouden in een van de belangrijkste publieke voorzieningen van Nederland. Juist doordat drinkwaterbedrijven zo transparant zijn over wat zij uitgebreid meten, kon de genoemde kaart ontstaan. Maar dat stuurt mensen richting oplossingen die het werkelijke probleem niet aanpakken.
Begin bij de bron
Wie minder pfas wil, moet niet achter de voordeur beginnen, maar bij de bron. Alleen door vervuiling aan te pakken waar die ontstaat, houden we drinkwater veilig, betaalbaar én het vertrouwen waard.
Andere interessante nieuwtjes
Maandag 21 september 2026
Stop PFAS-vervuiling bij de bron
PFAS krijgen steeds meer aandacht in Nederland. Deze stoffen komen op veel plekken in het milieu voor en kunnen via bodem, lucht en water uiteindelijk ook in drinkwaterbronnen terechtkomen. PWN vindt dat PFAS niet thuishoren in het milieu en zet zich daarom in voor een sterke aanpak van deze vervuiling bij de bron.
Vrijdag 28 augustus 2026
Het Wisentenpad gaat weer open
Vanaf 1 september is het Wisentenpad weer geopend voor publiek. Maak een prachtige wandeling van 7 km door Het Kraansvlak in Nationaal Park Zuid-Kennemerland en met een beetje geluk spot je de wisent.
Maandag 10 augustus 2026
BuitenGewoon: De 30 dagen beter buiten challenge
We zijn gewend om natuur te zien als een bestemming: het bos, de duinen, het park. BuitenGewoon laat zien dat natuur overal is; Op de stoep, in de tuin, tussen gevels, in het plantsoen, onderweg naar school of de supermarkt.