Oplossing voor pieken in drinkwatergebruik
In Noord-Holland is er steeds meer drinkwater nodig. We moeten altijd betrouwbaar drinkwater kunnen leveren, ook tijdens langdurige droogte of bijvoorbeeld uitval van een grote transportleiding. Daarom onderzoeken we verschillende aanpassingen aan ons systeem. En we verkennen nieuwe oplossingen, zoals het opslaan van drinkwater onder de grond.
In het kort
Wat? We onderzoeken de opslag van drinkwater in de bodem en het gebruik ervan. Hoe? Via een proefopstelling bij PWN-pompstation Hoorn. Waarom? In hetere en drogere zomers wordt veel drinkwater gebruikt Wat valt op? Een ondergrondse opslag is 3 keer zo goedkoop als een reserve waterleiding voor noodsituaties.
Hoe werkt een ASR-systeem?
ASR staat voor Aquifer Storage & Recovery. Met een ASR-systeem kunnen we drinkwater onder de grond opslaan. In de bodem boren we een diepe waterput tot in het waterdoorlatende deel. Via de put pompen we water in de holtes. Het water duwt het grondwater weg, zo ontstaat een bel van zuiver drinkwater. Bij langdurige droogte of calamiteiten kan het water opgepompt worden. In dit systeem zuivert de bodem het water niet extra, in de duinen gebeurt dit wel.
Testen
Bij ons pompstation in Hoorn testen we hoe een ASR-systeem werkt en welke effecten het heeft op de omgeving. Met een testopstelling bootsen we een ASR-systeem op kleinere schaal na.
Waterput
We gebruiken een waterput om gezuiverd drinkwater te injecteren (in te brengen) en op te pompen. Door gebruik te maken van bodemonderzoek en modellen, berekenen we welke type put het beste werkt.
Waarnemingsputten
Daarnaast hebben we ook waarnemingsputten geplaatst. Daarmee monitoren we het effect van het ASR-systeem op de omgeving. We brengen water in en pompen het weer op. Dan bekijken we de waterkwaliteit en de omgevingseffecten.
Wat onderzoeken we?
- Blijft de kwaliteit van het drinkwater in de opslag aan onze strenge eisen voldoen?
- Reageert het drinkwater met de bodem?
- Wat is het effect op de grondwaterstand in de directe buurt van het proefveld en op enige afstand?
- Daalt de bodem door het infiltreren en oppompen?
- Kunnen we voorspellen welke effecten een volledig operationeel ASR-zal systeem hebben op de omgeving?
Lessen uit het onderzoek
Wat kunnen we zeggen over de drinkwaterkwaliteit?
- De waterkwaliteit blijft goed, doordat het drinkwater maar beperkt met de bodem reageert.
- Het drinkwater mengt maar beperkt met het grondwater, doordat het natuurlijke grondwater rustig opzij wordt geduwd.
- Met een kleine na-zuivering kunnen we het water als drinkwater leveren.
Wat is het effect op de grondwaterstand?
- Het proefsysteem beïnvloedt de grondwaterdruk dieper dan 20 meter. In de ondiepe grondwaterstanden zien we geen veranderingen.
- Het effect op de grondwaterstand zal ook met een volledig werkend ASR-systeem bijna niets zijn.
Is er sprake van bodemdaling?
- In het proefsysteem geen bodemdaling opgetreden als gevolg van het pompen.
- We voorspellen dat het ASR-systeem geen bodemdaling veroorzaakt. We hebben dit berekend op basis van de stijfheid van de bodem.
Hoe ziet de toekomst eruit?
De ASR-pilot duurde drie jaar en is positief afgerond. Bewoners en de gemeente zijn nauw betrokken bij de proef. Als we groen licht krijgen, kan onze eerste ASR bij Hoorn rond 2028 klaar zijn. Misschien volgen er daarna nog meerdere locaties.
Vragen voor Lucas?
Lucas Borst Hydroloog pwnonderzoek@pwn.nl
Meer onderzoeken
Samen werken aan innovatie
We willen ons werk steeds beter en slimmer doen. Onderzoek en vernieuwing zijn hierbij belangrijk. Ons onderzoek helpt ons om nieuwe processen, producten of technieken te ontwikkelen. Maar vernieuwing zorgt ook voor nieuwe onderzoeksvragen. Beide gaan binnen PWN hand in hand. Zo zorgen we voor belangrijke oplossingen voor nu en morgen.
Zuiverend waterlandschap
Stel je eens voor dat we voor het drinkwater van later geen waterfabriek meer bouwen, maar een nieuw natuurgebied. Zand, waterplanten en mosselen kunnen het zuiveringswerk doen zonder dat we energie en chemicaliën nodig hebben. Dat is goed voor de natuur én zorgt voor een belangrijke watervoorraad.
Een digital twin van ons complete drinkwatersysteem
Bij PWN werken we aan een digital twin van ons complete drinkwatersysteem. Dit is een digitale versie van al onze bronnen, drinkwaterzuiveringen, ons complete leidingnetwerk en onze duinen. Op basis van verschillende soorten data draait dit online drinkwatersysteem uiteindelijk net als het echte. Zo kunnen we op een veilige manier situaties naspelen en voorspellen. We zien bijvoorbeeld wat er gebeurt als we een pomp uitschakelen. Of als het maandenlang extreem droog of nat is. Ook kunnen we met de digital twin snel en veilig personeel trainen. Zo helpt de digitale kopie ons om slim om te gaan met ingewikkelde en steeds weer veranderende uitdagingen.
PFAS in de waterketen
PFAS horen niet thuis in het milieu of in onze drinkwaterbronnen. Daarom zetten wij ons in voor een totaalverbod in Nederland en Europa. PFAS zijn inmiddels op veel plekken in bodem en water aanwezig en breken nauwelijks af. Met uitgebreid water- en bodemonderzoek zorgen we dat ons drinkwater aan alle regels blijft voldoen.
Hotspots en koele oplossingen
Drinkwater mag volgens de wet niet warmer zijn dan 25°C. Bij temperaturen daarboven neemt de kans op groei van bacteriën zoals legionella toe. Door hetere zomers en meer warmteleidingen stijgt de temperatuur van het leidingwater heel soms tot die grens. We willen daar goed inzicht in hebben. Daarom doen we onderzoek naar hotspots in ons leidingnet.
Klantonderzoek
Wie zijn onze klanten? En wat weten ze van PWN, wat voelen ze erbij en wat doen ze ermee? Om daar meer inzicht in te krijgen, houden we de vinger aan de pols. Hoe doen we dit? - Via onderzoek binnen ons eigen klantenpanel - In samenwerking met een onderzoeksbureau - Branche-breed in samenwerking met onderzoeksinstituut KWR en andere drinkwaterbedrijven